CFO Agenda - Κρίση: Έχει "πάτο" το βαρέλι;

Παρασκευή, 24 Νοεμβρίου 2017

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Strategic Investments

Προδημοσίευση στο CFO Agenda Online

Κρίση: Έχει "πάτο" το βαρέλι;

25 Απριλίου 2012 | 10:30 Γράφει ο Ηλίας Γ.  Μπέλλος Topics: Macroeconomics,Ευρωπαική Ένωση

Κρίση: Έχει "πάτο" το βαρέλι;

Παράγοντες που σχετίζονται με τις επενδύσεις στην ελληνική οικονομία και την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων χρηματοδότησης φαίνεται να δημιουργούν προϋποθέσεις ανάκαμψης. Εντούτοις, απαιτείται πιστή εφαρμογή των συμφωνηθέντων προκειμένου να αναστραφεί το αρνητικό κλιμα μέσα στο 2013.

Η οικονομική ύφεση που άρχισε το δεύτερο εξάμηνο του 2008 κορυφώθηκε το 2011, όταν το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 6,9%, σύμφωνα με τις αναλυτικές εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ (9.3.2012), ενώ η συνολική απασχόληση εκτιμάται ότι μειώθηκε κατά 6,7% και το μέσο ετήσιο ποσοστό ανεργίας έφθασε το 17,5% περίπου. Η ύφεση προβλέπεται να συνεχιστεί το 2012 και, σύμφωνα με προσωρινές προβλέψεις, η μέση ετήσια μείωση του ΑΕΠ θα είναι της τάξεως του 4,5%, η συνολική απασχόληση θα μειωθεί κατά 3% περίπου και το μέσο ετήσιο ποσοστό ανεργίας θα υπερβεί το 19%.

Στη διάρκεια του 2013 όμως, εκτιμάται ότι είναι δυνατόν να αρχίσει η οικονομική ανάκαμψη (αν και ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ θα είναι ελαφρά αρνητικός, της τάξεως του 0,5%), ενώ τόσο η μείωση της απασχόλησης όσο και η αύξηση του ποσοστού ανεργίας είναι πιθανόν να ανακοπούν.

Παράλληλα, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός (μετρούμενος από το ρυθμό ανόδου του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή –ΕνΔΤΚ) υποχώρησε στο 3,1% το 2011, από 4,7% το 2010, ενώ το μέσο ετήσιο επίπεδο του πυρήνα του πληθωρισμού (που δεν περιλαμβάνει τις τιμές της ενέργειας και των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής) διαμορφώθηκε στο 1,7%, από 3,0% το 2010.

Μάλιστα, χωρίς την επίδραση των αυξήσεων της έμμεσης φορολογίας, το μέσο επίπεδο του πληθωρισμού βάσει του Εν?ΤΚ ήταν μόνο 1,1% το 2011, ενώ το μέσο επίπεδο του πυρήνα ήταν μόλις 0,2%. Η πτωτική τάση του πληθωρισμού συνεχίζεται το 2012 και ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1% ή και χαμηλότερα, ενώ ο πυρήνας του πληθωρισμού μάλλον θα είναι ελαφρά αρνητικός (μέσο ετήσιο επίπεδο περί το 0,1%).

Το 2013, σύμφωνα με ορισμένες υποθέσεις, ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω, στο 0,5% περίπου, ενώ ο πυρήνας του πληθωρισμού θα παραμείνει αρνητικός (γύρω στο 0,2%).

Η υποχώρηση του πληθωρισμού το 2011 αντανακλά κυρίως τη σταδιακή εξασθένηση των επιπτώσεων της έμμεσης φορολογίας, τη μεγαλύτερη από ότι το 2010 μείωση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στον επιχειρηματικό τομέα και τη μεγάλη υποχώρηση της καταναλωτικής ζήτησης.

Το 2012 δεν αναμένεται αξιοσημείωτη επίδραση από μεταβολές της έμμεσης φορολογίας. Tο κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στον επιχειρηματικό τομέα εκτιμάται ότι θα μειωθεί περίπου με διπλάσιο ρυθμό από ότι το 2011, η συρρίκνωση της καταναλωτικής ζήτησης θα συνεχιστεί, ενώ η τιμή του αργού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά είναι πιθανόν να εμφανίσει αύξηση, η οποία πάντως θα είναι μικρότερη από τη μεγάλη αύξηση που καταγράφηκε το2011.

Η οικονομική ύφεση που άρχισε το δεύτερο εξάμηνο του 2008 κορυφώθηκε το 2011, όταν το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 6,9%, σύμφωνα με τις αναλυτικές εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ (9.3.2012), ενώ η συνολική απασχόληση εκτιμάται ότι μειώθηκε κατά 6,7% και το μέσο ετήσιο ποσοστό ανεργίας έφθασε το 17,5% περίπου. Η ύφεση προβλέπεται να συνεχιστεί το 2012 και, σύμφωνα με προσωρινές προβλέψεις, η μέση ετήσια μείωση του ΑΕΠ θα είναι της τάξεως του 4,5%, η συνολική απασχόληση θα μειωθεί κατά 3% περίπου και το μέσο ετήσιο ποσοστό ανεργίας θα υπερβεί το 19%.

Στη διάρκεια του 2013 όμως, εκτιμάται ότι είναι δυνατόν να αρχίσει η οικονομική ανάκαμψη (αν και ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ θα είναι ελαφρά αρνητικός, της τάξεως του 0,5%), ενώ τόσο η μείωση της απασχόλησης όσο και η αύξηση του ποσοστού ανεργίας είναι πιθανόν να ανακοπούν.

Παράλληλα, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός (μετρούμενος από το ρυθμό ανόδου του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή –ΕνΔΤΚ) υποχώρησε στο 3,1% το 2011, από 4,7% το 2010, ενώ το μέσο ετήσιο επίπεδο του πυρήνα του πληθωρισμού (που δεν περιλαμβάνει τις τιμές της ενέργειας και των μη επεξεργασμένων ειδών διατροφής) διαμορφώθηκε στο 1,7%, από 3,0% το 2010.

Μάλιστα, χωρίς την επίδραση των αυξήσεων της έμμεσης φορολογίας, το μέσο επίπεδο του πληθωρισμού βάσει του Εν?ΤΚ ήταν μόνο 1,1% το 2011, ενώ το μέσο επίπεδο του πυρήνα ήταν μόλις 0,2%. Η πτωτική τάση του πληθωρισμού συνεχίζεται το 2012 και ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1% ή και χαμηλότερα, ενώ ο πυρήνας του πληθωρισμού μάλλον θα είναι ελαφρά αρνητικός (μέσο ετήσιο επίπεδο περί το 0,1%).

Το 2013, σύμφωνα με ορισμένες υποθέσεις, ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω, στο 0,5% περίπου, ενώ ο πυρήνας του πληθωρισμού θα παραμείνει αρνητικός (γύρω στο 0,2%).

Η υποχώρηση του πληθωρισμού το 2011 αντανακλά κυρίως τη σταδιακή εξασθένηση των επιπτώσεων της έμμεσης φορολογίας, τη μεγαλύτερη από ότι το 2010 μείωση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στον επιχειρηματικό τομέα και τη μεγάλη υποχώρηση της καταναλωτικής ζήτησης.

Το 2012 δεν αναμένεται αξιοσημείωτη επίδραση από μεταβολές της έμμεσης φορολογίας. Tο κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στον επιχειρηματικό τομέα εκτιμάται ότι θα μειωθεί περίπου με διπλάσιο ρυθμό από ότι το 2011, η συρρίκνωση της καταναλωτικής ζήτησης θα συνεχιστεί, ενώ η τιμή του αργού πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά είναι πιθανόν να εμφανίσει αύξηση, η οποία πάντως θα είναι μικρότερη από τη μεγάλη αύξηση που καταγράφηκε το2011.


Από που θα έρθουν οι επενδύσεις;
Υπάρχουν δυσμενείς αλλά και ευνοϊκοί παράγοντες όσον αφορά τις προοπτικές ανάκαμψης. Οι προοπτικές της οικονομικής δραστηριότητας και του ρυθμού μεταβολής του ΑΕΠ το 2012 και το 2013 επηρεάζονται τόσο από δυσμενείς όσο και από ευνοϊκούς παράγοντες.

Στους δυσμενείς παράγοντες περιλαμβάνονται:
• Η συνεχής μείωση των επενδύσεων την περίοδο 2008-2011, η μείωση της απασχόλησης και η άνοδος του ποσοστού των μακροχρόνια ανέργων. Οι εξελίξεις αυτές έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας ο οποίος έχει υποχωρήσει σημαντικά, από 1,75% το 2005 - 2008 σε αρνητικό μέγεθος το 2011.
• Το ενδεχόμενο να είναι μεγαλύτερες από ότι εκτιμώνται σήμερα οι συσταλτικές επιδράσεις της δημοσιονομικής προσαρμογής και της μείωσης των μισθών.
• Το ενδεχόμενο να είναι μεγαλύτερη από ό,τι εκτιμάται σήμερα η δυσμενής επίδραση στις ελληνικές εξαγωγές από την εν εξελίξει ήπια ύφεση στη ζώνη του ευρώ και από την επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Ταυτόχρονα όμως, οι ευνοϊκοί παράγοντες φαίνονται ισχυρότεροι:
• Υπάρχουν ενδείξεις για αναδιάρθρωση της οικονομίας με ενίσχυση των κλάδων υψηλότερης παραγωγικότητας και αύξηση του μεριδίου της απασχόλησης των πιο μεγάλων επιχειρήσεων, ενώ το γ’ τρίμηνο του 2011 καταγράφηκε σημαντική άνοδος της παραγωγικότητας της οικονομίας (του ΑΕΠ ανά απασχολούμενο) με ετήσιο ρυθμό 2,7%, η οποία φαίνεται ότι συνεχίστηκε το δ’ τρίμηνο (αλλά με χαμηλότερο ετήσιο ρυθμό της τάξεως του 0,6%-0,7%).
• Η υιοθέτηση των σχεδίων δανειακής σύμβασης και των Μνημονίων Συνεννόησης από τη Βουλή στις 12 Φεβρουαρίου, οι αποφάσεις που ελήφθησαν από την Ευρωομάδα και η συμφωνία που επιτεύχθηκε για την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, οι εφαρμοστικοί νόμοι που ψηφίστηκαν από τη Βουλή στη συνέχεια, η επιτυχής ολοκλήρωση της διαδικασίας για τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην ανταλλαγή ομολόγων (PSI) και η προβλεπόμενη τελική έγκριση και υπογραφή της νέας δανειακής συμφωνίας αποτελούν εξελίξεις που είναι δυνατόν να μειώσουν αισθητά την αβεβαιότητα και να περιορίσουν το έλλειμμα εμπιστοσύνης στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, από μέρους τόσο των ελληνικών επιχειρήσεων και νοικοκυριών όσο και των ξένων επενδυτών.
• Η ολοκλήρωση του PSI αλλά και η συμβολή του επίσημου τομέα θα ελαφρύνουν την ετήσια επιβάρυνση του προϋπολογισμού για πληρωμές τόκων.
• Η εφαρμογή της συμφωνίας της 21ης Φεβρουαρίου, καθώς και η επανακεφαλαιοποίηση και η αναδιάρθρωση των τραπεζών, θα βελτιώσουν τη δυνατότητα των τελευταίων να χρηματοδοτούν επαρκώς την οικονομία.
• Η αναμενόμενη το 2012-2013 σημαντική μείωση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και, σε συνδυασμό και με την προβλεπόμενη εξέλιξη των τιμών, η μεγάλη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας κόστους είναι δυνατόν να αντισταθμίσουν τη δυσμενή επίδραση στις ελληνικές εξαγωγές από την προβλεπόμενη εξέλιξη της δραστηριότητας στους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδος και να συμβάλουν σε υποκατάσταση των εισαγωγών.
• Οι πρόσφατες νομοθετικές πρωτοβουλίες και το νέο Μνημόνιο περιλαμβάνουν μέτρα που βελτιώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, ενθαρρύνουν τις επενδύσεις και διευκολύνουν την εξαγωγική δραστηριότητα.
• Σε στήριξη των επενδύσεων θα οδηγήσουν, όπως προαναφέρθηκε, η αναμενόμενη αύξηση της απορρόφησης και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων των Ταμείων της ΕΕ, αν ληφθούν υπόψη το αυξημένο ποσοστό κοινοτικής συμμετοχής στα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα και η τεχνική βοήθεια της Ομάδας ?ράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σημαντικές αποφάσεις για την ταχύτερη αξιοποίηση των πόρων του ΕΣΠΑ ανακοινώθηκαν μετά τη συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 29 Φεβρουαρίου.
• Η υλοποίηση του προγράμματος «Ήλιος» για την εξαγωγή ηλιακής ενέργειας στη Γερμανία και σε άλλες χώρες της ?υτικής Ευρώπης μπορεί να συνεπάγεται επενδύσεις της τάξεως του 9% του ΑΕΠ και τη δημιουργία 30.000-60.000 θέσεων εργασίας.
• Η επιτάχυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας μπορεί να ενισχύσει τόσο την εμπιστοσύνη όσο και τα δημόσια έσοδα, δημιουργώντας ταυτόχρονα ευκαιρίες για ξένες άμεσες επενδύσεις (π.χ. στους τομείς της ενέργειας, των λιμενικών υποδομών, της παραθεριστικής κατοικίας) και για μεταφορά τεχνολογίας. Η αρχική εισροή ξένων κεφαλαίων λόγω των ιδιωτικοποιήσεων είναι δυνατόν να ακολουθηθεί από πολύ μεγαλύτερες -ενδεχομένως συνολικά υπερδιπλάσιες της αρχικής.
• Δευτερογενείς εισροές στο πλαίσιο μιας πολλαπλασιαστικής διαδικασίας, καθώς θα απαιτηθούν πρόσθετες επενδύσεις για την αξιοποίηση της αρχικής τοποθέτησης, ενώ θα υπάρξουν και παρεπόμενα οφέλη για άλλες επιχειρήσεις ή κλάδους. Όπως ήδη επισημάνθηκε, οι ανωτέρω ευνοϊκοί παράγοντες επηρεάζουν θετικά τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές όσον αφορά τις εξαγωγές (τόσο βιομηχανικών προϊόντων όσο και νωπών και επεξεργασμένων αγροτικών και αλιευτικών προϊόντων), την ενέργεια, τον τουρισμό και τις δραστηριότητες πολιτισμού αναψυχής, τις μεταφορές (εμπορική ναυτιλία), τις κατασκευές, αλλά και άλλους κλάδους (επεξεργασία/διαχείριση αποβλήτων, πληροφοριακά συστήματα), ενώ μια νέα δυνατότητα είναι η εξερεύνηση πιθανών υποθαλάσσιων πηγών ενέργειας.

Αν όλα αυτά ληφθούν υπόψη, φαίνεται όντως πιθανόν να αρχίσει η ανάκαμψη στη διάρκεια του 2013,έστω και αν ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ θα είναι ελαφρά αρνητικός.

Ο εφιάλτης της ανεργίας
Από την έναρξη της κρίσης το γ’ τρίμηνο του 2008 μέχρι το γ’ τρίμηνο του 2011 ο αριθμός των απασχολουμένων μειώθηκε κατά 510 χιλιάδες (κατά 630 χιλιάδες έως το δ’ τρίμηνο του 2011),αλλά το 70% της μείωσης προήλθε από τρεις κλάδους: τις κατασκευές (157 χιλ.), τη μεταποίηση (124 χιλ.) και το εμπόριο (85 χιλ.). Η απώλεια θέσεων εργασίας έχει αρνητικές συνέπειες για τα οικογενειακά εισοδήματα, την κοινωνική συνοχή, το συνολικό παραγόμενο προϊόν, αλλά και τη χρηματοοικονομική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων.

Στη διάρκεια του 2011 η επιτάχυνση της υποχώρησης της απασχόλησης αντανακλά τις αυξημένες αποχωρήσεις μισθωτών από το δημόσιο τομέα, τις αυξημένες απολύσεις μισθωτών από τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και τον υψηλότερο αριθμό αποχωρήσεων αυτοαπασχολουμένων από την αγορά εργασίας. Είναι πάντως αξιοσημείωτο ότι το διάστημα Ιανουαρίου Σεπτεμβρίου του 2011, ο αριθμός των μισθωτών στις μικρές και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα μειώθηκε περισσότερο από ό,τι σε επιχειρήσεις με 50 εργαζομένους και πάνω, με αποτέλεσμα να αυξηθεί το ποσοστό των απασχολουμένων σε μεγάλες επιχειρήσεις.

Ενώ οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για την απασχόληση είναι αναμφίβολα αρνητικές, μεσοπρόθεσμα αναμένεται ότι η διαδικασία της κρίσης θα οδηγήσει στη δημιουργία ευκαιριών για νέες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και σε αναδιάρθρωση της οικονομίας προς αποτελεσματικότερες και παραγωγικότερες μονάδες.

Με την έννοια αυτή, η καταγραφόμενη αναδιάρθρωση της απασχόλησης προς μεγαλύτερες μονάδες θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Είναι πάντως ιδιαίτερα ανησυχητικό ότι, αν συνυπολογιστεί ο αριθμός των ατόμων που δεν αναζητούν εργασία επειδή πιστεύουν ότι δεν θα βρουν, εκείνων που θέλουν να εργαστούν αλλά δεν αναζητούν εργασία για οποιονδήποτε άλλο λόγο, καθώς και εκείνων που εργάζονται με μερική απασχόληση επειδή δεν μπορούν να βρουν εργασία με πλήρη απασχόληση, προκύπτει ότι το ποσοστό ανεργίας υποαπασχόλησης το γ’ τρίμηνο του 2011 υπερέβη κατά τι το 22% (έναντι ποσοστού ανεργίας 17,7% το ίδιο τρίμηνο).

Εξίσου ανησυχητική είναι η άνοδος του ποσοστού της μακροχρόνιας ανεργίας (που υπολογίζεται ως ο λόγος του αριθμού των ατόμων που έχουν παραμείνει άνεργα πάνω από ένα έτος προς το συνολικό εργατικό δυναμικό) σε 8,4% το εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2011 από 5,6% την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Επισημαίνεται ότι οι πιθανότητες ένταξης σε θέση εργασίας μειώνονται όσο επιμηκύνεται η διάρκεια της ανεργίας. Η ανεργία μετατρέπεται έτσι σε διαρθρωτική.

Το «στοίχημα» της χαμένης ανταγωνιστικότητας
Η διαμόρφωση των αποδοχών και του κόστους εργασίας έχει ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη του πληθωρισμού, της εγχώριας ζήτησης, της ανταγωνιστικότητας και της εξωτερικής ζήτησης. Συγκεκριμένα, οι μέσες ονομαστικές προ φορολογίας αποδοχές των μισθωτών στο σύνολο της οικονομίας εκτιμάται ότι μειώθηκαν κατά 3,0% το 2011 και οι πραγματικές αποδοχές κατά 6,1%, ενώ υπολογίζεται ότι το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος μειώθηκε κατά 2,0% στο σύνολο της οικονομίας (2010: 3,8%) και κατά 3,9% στον επιχειρηματικό τομέα (2010: 2,7%). Πολύ μεγαλύτερη μείωση των μεγεθών αυτών αναμένεται εφέτος και το 2013.

Το 2012 εκτιμάται ότι οι μέσες ονομαστικές προ φορολογίας αποδοχές των μισθωτών στο σύνολο της οικονομίας θα μειωθούν κατά 8,4% έως 9,2% σε ονομαστικούς όρους και κατά 9,3%-10,1% σε πραγματικούς όρους, ενώ υπολογίζεται ότι το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος θα μειωθεί σημαντικά (για τρίτο κατά σειρά έτος) κατά 5,8%-6,7% στο σύνολο της οικονομίας και κατά 7,7%-8,9% στον επιχειρηματικό τομέα.

Τέλος, το 2013 ενδέχεται οι μέσες ονομαστικές αποδοχές να μειωθούν κατά 7% περίπου στο σύνολο της οικονομίας, με αποτέλεσμα το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος να μειωθεί περαιτέρω κατά 6%-6,5% στο σύνολο της οικονομίας και κατά 8% περίπου στον επιχειρηματικό τομέα. Με βάση αυτούς τους προσωρινούς και κατά προσέγγιση υπολογισμούς, η σωρευτική μείωση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος τη διετία 2012-2013 θα φθάσει το 11,8%-12,6% στο σύνολο της οικονομίας και το 15,2%-16,3% στον επιχειρηματικό τομέα.

Στο Μνημόνιο που υιοθέτησε η Βουλή (Ν. 4046/2012) τίθεται ως στόχος η μείωση κατά την τριετία 2012-2014 να φθάσει το 15%. Προκειμένου να διερευνηθεί η επίδραση των μεταβολών του κόστους εργασίας στη διεθνή ανταγωνιστικότητα κόστους, συνήθως μετριέται η μεταβολή του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος σε κοινό νόμισμα (ή, όπως αποκαλείται, της "πραγματικής σταθμισμένης συναλλαγματικής ισοτιμίας βάσει του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στο σύνολο της οικονομίας").

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ανωτέρω δείκτης (υπολογιζόμενος έναντι των 28 κυριότερων εμπορικών εταίρων της Ελλάδος, μεταξύ των οποίων και οι χώρες της ζώνης του ευρώ) αυξήθηκε κατά 31,9% την περίοδο 2001-2009, υποδηλώνοντας ισομεγέθη απώλεια ανταγωνιστικότητας κόστους. ?εδομένου ότι την ίδια περίοδο η ονομαστική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ αυξήθηκε κατά 15,5%, δηλαδή το ευρώ ανατιμήθηκε έναντι των άλλων νομισμάτων, προκύπτει ότι η ταχύτερη αύξηση του κόστους εργασίας στην Ελλάδα από ό,τι στις άλλες χώρες συνέβαλε περίπου κατά το ήμισυ στην απώλεια της ανταγωνιστικότητας.

Μετά το 2009 η κατάσταση άλλαξε, καθώς η πραγματική σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία βάσει του σχετικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στο σύνολο της οικονομίας μειώθηκε κατά 7,0% το 2010 και κατά 3,5% το 2011, υποδηλώνοντας ισομεγέθεις βελτιώσεις της ανταγωνιστικότητας κόστους έναντι των 28 εμπορικών μας εταίρων. Η σωρευτική κατά 10,2% βελτίωση τη διετία 2010-2011 αντανακλά σωρευτική μείωση του σχετικού κόστους εργασίας κατά 8,0% και σωρευτική υποτίμηση του ευρώ κατά 2,4%.

Επομένως, την ενδεκαετία 2001-2011 η απώλεια ανταγωνιστικότητας περιορίστηκε στο 18,4% (από 31,9% την εννεαετία). Εξάλλου, η σωρευτική απώλεια ανταγωνιστικότητας έναντι των εταίρων μας στη ζώνη του ευρώ, βάσει του σχετικού κόστους εργασίας, έφθασε το 22,7% την περίοδο 20012009, ενώ αντίθετα εκτιμάται ότι βελτιώθηκε κατά 3,2% το 2010 και κατά 3,6% το 2011, με αποτέλεσμα η σωρευτική απώλεια την περίοδο 2001-2011 να περιοριστεί στο 14,5%.

Οι προαναφερθείσες προσωρινές προβλέψεις για την εξέλιξη του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος το 2012 και το 2013 συνεπάγονται ότι η ανταγωνιστικότητα βάσει του σχετικού κόστους εργασίας θα βελτιωθεί ουσιαστικά το 2012, κατά 7,4%-8,3% έναντι των 28 εμπορικών εταίρων και κατά 7,1%-7,9% έναντι της ζώνης του ευρώ. Η βελτίωση θα συνεχιστεί και το 2013 (κατά 7,1% έναντι της ζώνης του ευρώ, σύμφωνα με διαθέσιμες εκτιμήσεις).

Τα ανωτέρω συνεπάγονται ότι έως το τέλος του 2012 θα έχουν ανακτηθεί τα 2/3 έως 3/4 της συνολικής απώλειας ανταγωνιστικότητας της περιόδου 2001-2009. Επιπλέον, εντός του 2013 θα έχει ανακτηθεί πιθανόν ολόκληρη η απώλεια και οι σχετικοί δείκτες θα υποδηλώνουν πλέον βελτίωση έναντι των επιπέδων του 2000.

Μισθοί και τιμές
Τίθεται βεβαίως το ερώτημα κατά πόσον η μείωση του κόστους εργασίας αντανακλάται στις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων. Αυτό δεν είναι ευκρινές βάσει των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ για τις τιμές εξαγωγών (δηλ. τον Δείκτη Τιμών Παραγωγού στη Βιομηχανία εκτός ενέργειας για την εξωτερική αγορά), ο ρυθμός ανόδου των οποίων έχει πάντως επιβραδυνθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες.

Ωστόσο, η έρευνα ΡΜΙ (?είκτη Υπευθύνων Προμηθειών) στη μεταποίηση καταγράφει συνεχή μείωση των τιμών των τελικών προϊόντων των βιομηχανικών επιχειρήσεων από το Μάρτιο του 2011 έως και το Φεβρουάριο του 2012 και επισημαίνει ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις προέβησαν σε σημαντικές περικοπές στις τιμές, λόγω της μειωμένης ζήτησης και προκειμένου να προσελκύσουν πελάτες.

Ταυτόχρονα, όπως έχει τονιστεί και στο παρελθόν, η διατηρήσιμη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας δεν μπορεί μετά από μια αναγκαία αρχική περίοδο «διόρθωσης» να στηρίζεται στη μείωση των ονομαστικών αποδοχών σε συνδυασμό με μείωση ή στασιμότητα της παραγωγικότητας, καθώς οι αρνητικές επιδράσεις μιας διαρκούς μείωσης μισθών στην εγχώρια ζήτηση θα αντιστάθμιζαν τις θετικές επιδράσεις στην εξωτερική ζήτηση.

Επομένως, είναι απαραίτητο η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας κόστους να στηριχθεί και στην ενίσχυση της παραγωγικότητας. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των αγορών προϊόντων και εργασίας επιδιώκεται να έχουν ακριβώς αυτό το αποτέλεσμα και θα επιτρέψουν τόσο τη διαμόρφωση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης σε υψηλότερο επίπεδο όσο και τη βελτίωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας.

Το χρονικό μιας κρίσης
Το 2011 η ύφεση αποδείχθηκε βαθύτερη από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί και η μέση ετήσια μείωση του ΑΕΠ έφθασε το 6,9%. Η σωρευτική μείωση του ετήσιου ΑΕΠ την τετραετία 20082011 έφθασε το 13,2%, ενώ η μείωση μεταξύ του δ’ τριμήνου του 2007 και του δ’ τριμήνου του 2011 έφθασε το 17,2%. Ο αριθμός των ανέργων υπερέβη το 1 εκατομμύριο άτομα.

Το έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού, παρά τα συνεχή δημοσιονομικά μέτρα και τις διαδοχικές προς τα άνω αναθεωρήσεις του στόχου λόγω και της ύφεσης και των καθυστερήσεων, έφθασε το 10,6% του ΑΕΠ, μέγεθος το οποίο είναι μικρότερο κατά 76 εκατ. ευρώ από τον τελευταίο αναθεωρημένο στόχο. Το πρωτογενές έλλειμμα του τακτικού προϋπολογισμού αυξήθηκε κατά 18 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2010.

Οι αποκλίσεις δημιούργησαν πρόσθετες ανάγκες και επέβαλαν την αναθεώρηση των δημοσιονομικών στόχων για το 2012. Σχεδόν για όλα τα ανωτέρω υπήρχαν  ισχυρές ενδείξεις, οι οποίες επιδείνωσαν τις προσδοκίες και τις προβλέψεις, οδήγησαν σε προς τα κάτω αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τη βιωσιμότητα του χρέους και επανέφεραν με οξύτητα το ενδεχόμενο χρεοκοπίας.

Η πολιτική αβεβαιότητα, που εντάθηκε λίγο πριν από το σχηματισμό της κυβέρνησης συνεργασίας, επιδείνωσε την κατάσταση και συνέβαλε στην αμφισβήτηση όσων είχαν αποφασιστεί στη Σύνοδο της 26ης Οκτωβρίου. Το ζήτημα της εξόδου της χώρας από τη ζώνη του ευρώ και της άτακτης χρεοκοπίας είχε πλέον γίνει αντικείμενο δημόσιας συζήτησης. Ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης άνοιξε ένα νέο «παράθυρο ευκαιρίας» και συνέβαλε καθοριστικά ώστε να καταλήξουν οι διαπραγματεύσεις στη συμφωνία της 21ης Φεβρουαρίου, που ανέκοψε την καταστροφική πορεία στην οποία είχε αρχίσει να διολισθαίνει η χώρα.

Παράγοντες και προγράμματα που ευνοούν την ανάπτυξη
Υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες που, αν αξιοποιηθούν συστηματικά, θα συντελέσουν σε επίσπευση της ανάκαμψης.

Μεταξύ αυτών είναι:
• Η αύξηση της απορρόφησης και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων των Ταμείων της ΕΕ, ιδίως σε προγράμματα που βοηθούν άμεσα τις επιχειρήσεις Νομισματική Πολιτική 2011-2012 και συμβάλλουν στην απασχόληση των ανέργων. Σχετικές αποφάσεις ανακοινώθηκαν μετά τη συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 29 Φεβρουαρίου.
• Η αξιοποίηση των πόρων του ΕΣΠΑ αλλά και η εξασφάλιση χρηματοδοτικών πόρων από διεθνείς οργανισμούς, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, συνδέονται με τη δημιουργία νέων χρηματοδοτικών εργαλείων. Με τη βοήθεια των εργαλείων αυτών είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν η επανενεργοποίηση ορισμένων μεγάλων δημόσιων έργων (αυτοκινητοδρόμων) και επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα.
• Οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις πολιτικής για την προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης που υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 1-2 Μαρτίου.
• Η αναμενόμενη το 2012 - 2013 σημαντική μείωση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, η οποία, σε συνδυασμό και με την προβλεπόμενη εξέλιξη των τιμών, οδηγεί σε μεγάλη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας κόστους, που θα συμβάλει στην αύξηση των εξαγωγών και την υποκατάσταση των εισαγωγών.
• Η βελτίωση της δυνατότητας των τραπεζών να χρηματοδοτούν επαρκώς την οικονομία (μετά την εφαρμογή της συμφωνίας της 21ης Φεβρουαρίου, την επανακεφαλαιοποίηση και την αναδιάρθρωσή τους).
• Η υλοποίηση του προγράμματος "Ήλιος" για την εξαγωγή ηλιακής ενέργειας στη Γερμανία και σε άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, η οποία μπορεί να συνεπάγεται σημαντικές επενδύσεις και αύξηση της απασχόλησης. Γενικότερα, η ταχύτερη υλοποίηση της πολιτικής αξιοποίησης και παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και η εξερεύνηση πιθανών υποθαλάσσιων πηγών ενέργειας.
• Η επιτάχυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας, η οποία θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη και τα δημόσια έσοδα και θα δημιουργήσει ευκαιρίες για ξένες άμεσες επενδύσεις και για μεταφορά τεχνολογίας.
• Η αρχική εισροή ξένων κεφαλαίων λόγω των ιδιωτικοποιήσεων είναι δυνατόν να ακολουθηθεί από πολύ μεγαλύτερες -ενδεχομένως συνολικά υπερδιπλάσιες της αρχικής-δευτερογενείς εισροές στο πλαίσιο μιας πολλαπλασιαστικής διαδικασίας, καθώς θα απαιτηθούν πρόσθετες επενδύσεις για την αξιοποίηση της αρχικής τοποθέτησης, ενώ θα υπάρξουν και παρεπόμενα οφέλη για άλλες επιχειρήσεις ή κλάδους.

Οι παράγοντες αυτοί δεν ενισχύουν μόνο τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές, αλλά στηρίζουν και την πρόβλεψη ότι η ανάκαμψη είναι δυνατόν να αρχίσει στη διάρκεια του 2013 (έστω και αν ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ θα είναι ελαφρά αρνητικός). Το 2012 εκτιμάται ότι θα αποτελέσει ορόσημο για τη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας του τραπεζικού συστήματος στις νέες συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί.

Οι τράπεζες θα κληθούν να προχωρήσουν σε πλήρη επαναπροσδιορισμό των επιχειρησιακών τους σχεδίων, ώστε να είναι σε θέση να αντεπεξέλθουν στις αυξημένες προκλήσεις που δημιουργεί η ύφεση και να προβούν σε σημαντικού ύψους ενίσχυση της κεφαλαιακής τους βάσης, το αργότερο μέχρι το τέλος του γ’ τριμήνου του 2012.

Το νέο πλαίσιο για την ελληνική οικονομία τα επόμενα χρόνια, το οποίο δημιούργησε η συμφωνία της 21ης Φεβρουαρίου, θα αρκούσε για να μεταστραφούν το κλίμα και οι προσδοκίες, επισπεύδοντας την ανάκαμψη της οικονομίας. Εξακολουθεί όμως να κυριαρχεί δυσπιστία όσον αφορά την ικανότητα και τη βούληση των κυβερνήσεων και της κοινωνίας να προχωρήσουν αποφασιστικά στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται. Η δυσπιστία είναι δικαιολογημένη.

Πολλές φορές στο παρελθόν μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες έχουν προσκρούσει στην ψευδαίσθηση ότι το σύστημα που παρήγε ευημερία με ελλείμματα και χρέη θα μπορούσε να διατηρηθεί επ’ άπειρον.

Σήμερα δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για τέτοιου είδους ψευδαισθήσεις. Οι όντως σημαντικές και επώδυνες απώλειες που υφίστανται οι πολίτες δεν είναι δυνατόν να ανακτηθούν με επιστροφή στο παρελθόν. Στις σημερινές συνθήκες, αυτό θα συνεπαγόταν πλήρη διάλυση της κοινωνικής συνοχής και καταβαράθρωση των εισοδημάτων.

Για να βελτιωθούν οι προσδοκίες και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο μέλλον της ελληνικής οικονομίας, χρειάζεται προσαρμογή στα νέα δεδομένα, κατά γράμμα εφαρμογή όσων έχουν συμφωνηθεί και διόρθωση των ανισορροπιών του παρελθόντος ώστε να τεθούν οι βάσεις μιας νέας πορείας. Η συμμετοχή στη ζώνη του ευρώ και η στήριξη των εταίρων δίνουν στην Ελλάδα τη δυνατότητα να προχωρήσει συντεταγμένα σ’ αυτό το δρόμο, να περιορίσει τις απώλειες και να συντομεύσει τη δύσκολη περίοδο της βαθιάς ύφεσης.

Η ίδια η χώρα όμως πρέπει να αναλάβει την ιστορική ευθύνη να διαμορφώσει και κυρίως να εφαρμόσει μια νέα στρατηγική που θα πείθει ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να ανασυγκροτηθεί με τρόπο που θα την επαναφέρει σε αναπτυξιακή τροχιά.

Τα 181 έργα που προωθεί το task force
Με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οριστικοποιήθηκε από τις ελληνικές αρχές κατάλογος 181 έργων προτεραιότητας για ανάπτυξη και απασχόληση ο οποίος και δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2011.

Παρόλο που τα εν λόγω 181 έργα περιλαμβάνονται στα χιλιάδες έργα που θα υλοποιηθούν το αργότερο μέχρι το 2015, είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την ανταγωνιστικότητα, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της οικονομίας της χώρας και αντιπροσωπεύουν το 56% της διαθέσιμης χρηματοδότησης. Τα σημαντικότερα έργα από πλευράς μεγέθους και επιπτώσεων είναι οι παραχωρήσεις αυτοκινητοδρόμων.

Τα έργα διαχείρισης στερεών αποβλήτων μπορούν επίσης να συμβάλουν σημαντικά στην ποιότητα ζωής των πολιτών και στην ανάπτυξη ειδικών οικονομικών δραστηριοτήτων. Η πρόοδος στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων θα διευκολύνει επίσης τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες δαπανηρές διαδικασίες επί παραβάσει. Το χρηματοδοτούμενο από το ΕΚΤ έργο περί «κοινωνικής οικονομίας» θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό από την άποψη της συμβολής στη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης.

Βάσει των συμπερασμάτων της συνεδρίασης του Συμβουλίου της 30ής Ιανουαρίου 2012, χρειάζεται σήμερα να αξιοποιηθούν επειγόντως τα κονδύλια του ΕΚΤ για να συμβάλουν στον περιορισμό των υψηλών επιπέδων ανεργίας των νέων. Οι ελληνικές αρχές θέσπισαν ειδικό σύστημα παρακολούθησης για έργα προτεραιότητας τα οποία θα παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τα έργα προτεραιότητας θα παρακολουθούνται σε τρία επίπεδα: 1) Διαχειριστικές αρχές, 2) Κεντρικός συντονισμός της εθνικής στρατηγικής για τα Διαρθρωτικά Ταμεία, 3) Ελληνικές αρχές σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ελέγχει σε τριμηνιαία βάση από κοινού με τις ελληνικές αρχές την πρόοδο των έργων προτεραιότητας. Θα εστιάζει σε έργα που παρουσιάζουν καθυστερήσεις και ενδεχομένως θα προτείνει μέτρα για την επιτάχυνσή τους.

CFO Agenda (T. 020)
« 1 2 3 4 ... 5 »
Έχετε άποψη;
Ο σχολιασμός των άρθρων προϋποθέτει την Είσοδο σας στο CFO Agenda Online.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Τρόφιμα – Ποτά

Τηλεπικοινωνίες

Goverment

Τουρισμός

Ηλεκτρικά - Ηλεκτρονικά Είδη

Retail

Ευρωπαική Ένωση

Πληροφορική

Μεταφορές / Logistics

Ενέργεια / Περιβάλλον

Κατασκευές

Sales

Ναυτιλία

©2017 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778